

D4073

#། །རྒྱ་གར་སྐད་དུ། དྷྱ་ན་དཱི་པཾ་ནཱ་མོ་པ་དེ་ཤཱ། བོད་སྐད་དུ། བསམ་གཏན་གྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བའི་མན་ངག་།བཅོམ་ལྡན་འདས་བདེ་བ་ཆེན་པོ་ལ་ཕྱག་འཚལ་ལོ། །སྡོམ་ནི། རྣལ་འབྱོར་ཞི་གནས་རྒྱུ་དང་གྲོགས། །སྔོན་འགྲོ་དམིགས་པ གཏད་པའི་ཐབས།།རྗེས་བྱ་ཁམས་ཚོད་གཟུང་དང་ཚད། །སྤྱོད་ལམ་སེམས་དཔས་བཅོས་པའི་ཐབས། །ཡོན་ཏན་རྗེས་བྱ་གོ་རིམས་དང་། །རྣམ་དབྱེ་དེ་སྦྱོར་འབྲས་བུར་བཅས། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པ་གང་ཞེ་ན། གང་དུ་གཉིད་ཤས་ཆུང་བ་དང་། འདོད་ཆགས་ ལ་སོགས་པའི་ཉོན་མོངས་པ་ཤས་ཆུང་བ་དང་།དགེ་བ་ལ་མོས་པ་དང་། དེའུ་དང་བྲལ་བ་དང་། ལུང་དང་མན་ངག་གི་རྗེས་སུ་འཇུག་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། ཉོན་མོངས་ཚོགས་བྲལ་སྡོམ་པ་སྲུང་ལ་མོས། །དགེ་བའི་དོན་ལ་མོས་ཤིང་བརྗེད་པ་མེད། །བསྒོ་བའི་ཚིག་ལ་ཉན་ཅིང་སྙན་ པར་སྨྲ།།མཁས་པ་ཞི་གནས་དོན་དང་ལྡན་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ཡང་། སེམས་མ་འཁྲུགས་དང་ནད་དང་བྲལ། །བསྒོ་བ་འཛིན་ཅིང་ཀུན་ཏུ་གསོང་། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་དངོས་གང་ཞེ་ན་དམིགས་པ་ལ་འཛིན་པ་དང་། སེམས་ཀུན་ཏུ་གཏོད་ པ་དང་།ཉོན་མོངས་པ་ཉུང་བ་དང་། བྱིང་བ་དང་། རྒོད་པ་སྙོམས་པ་དང་། ལྷག་མཐོང་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་དང་། སེམས་དལ་བར་གྱུར་པ་དང་། ཀུན་ཏུ་མི་གཡོ་བ་དང་། བསྟན་པ་དང་། ཞི་བར་རབ་ཏུ་གནས་པ་སྟེ། ལུང་གཞན་དག་ལས། སྡུད་པར་བྱེད་དང་གཡོ་བ་མེད། །དལ་ གྱུར་ཏིང་འཛིན་ཉོན་མོངས་སྲུངས་།།ཡོན་ཏན་ཀུན་གྱི་རྟེན་དུ་གྱུར་། །ཞི་གནས་ཡོན་ཏན་ཀུན་ཏུ་བདེ། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་ཞི་གནས་ནི་སེམས་འཕྲོ་བ་མེད་པའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་རྣམས་སོ་ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་དག་ལས། ཉེས་པ་ལྔ་ སྤོང་བ་ནི་སེམས་ལས་བྱུང་བའི་འདུ་བྱེད་བརྒྱད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།དེ་ལ་ཞིག་ནས་ཀྱི་རྒྱུ་གང་ཞེ་ན། གང་ཞི་གནས་སྐྱེད་པར་བྱེད་ཅིང་ཞི་གནས་ལ་ཕན་པར་བྱེད་པ་རྣམས་སོ། །དེ་དག་ཀྱང་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། དེ་བཞིན་གཤེགས་པའི་ལུང་དང་ དེ་ལ་བརྟེན་པ་དང་།དམིགས་པ་ཁྱད་པར་ཅན་དང་། སུན་འབྱིན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དང་། གཞན་མཐོང་བ་དང་། ཐོས་པ་དང་། རང་གིས་ཉམས་སུ་མྱོང་བ་དང་། གནས་དང་། ཡུལ་དང་དུས་དང་ཟས་དང་སྐོམ་དང་གྲོགས་དང་རྟེན་དང་ཕྲད་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། གཏོང་བ་དང་འཛིན་པ་དང་། ཡོངས་སུ་སྡུད་པ་དང་སེམས་ལས་བྱུང་བའོ། །དེ་ལ་ལུང་གིས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཐེག་པ་ཆེན་པོའི་མདོའམ་རྒྱུད་དག་ལས་ཞི་གནས་དང་། དེའི་ཐབས་དང་། དེའི་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་གང་གིས་གང་ཞིག་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་པས་ཇི་ལྟ་ཞེ་ན། བཀའ་གང་ལ་གང་གིས བརྟེན་ནས་གང་ལ་བརྟེན་པ་དེས་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་རོ།།དེ་ཡང་ལུང་ལས་སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་སྒྲ་གང་ལ་བརྟེན་ནས་སེམས་ཅན་དམན་པ་ལ་རྟོགས་པ་འབྱུང་ངོ་། །རྟོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་ཞི་གནས་དང་ལྡན་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ལ་བརྟེན་ནས་ལྷག་མཐོང་འཕེལ་བར་འགྱུར་རོ། ། དེ་ལ་ཟུང་དུ་འབྲེལ་བའི་ཡེ་ཤེས་འབྱུང་བར་འགྱུར་རོ། །སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་ངན་སོང་དུ་བྱང་ཆུབ་སེམས་དཔའི་སྤྱད་པ་སྤྱོད་པའི་དུས་སུ་སངས་རྒྱས་རྣམ་པར་གཟིགས་ཀྱི་སྒྲ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པ་ཡང་དག་པར་རྫོགས་པའི་བྱང་ཆུབ་ཏུ་མངོན་པར་རྫོགས་པར་སངས་རྒྱས་སོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དམིགས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ལ་གཞན་ལས་གྱུར་པའི་དམིགས་པ་ཡོད་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་རྣམ་པར་བམ་པ་དང་། རྣམ་པར་བསྔོས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་མི་སྡུག་པའི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །དུས་མཐའི་མེ་ལ་སོགས་པ་ལ་བརྟེན་ ནས་ཟད་པར་གྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་དང་།རིན་པོ་ཆེ་སྣ་ལྔའི་སྐུའི་སྣང་བའི་གཉེན་པོ་དང་བཅས་པས་སྐུའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འགྱུར་རོ། །རྡུལ་བ་དང་ཞུ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཐིག་ལེའི་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སྣང་ བའི་འོད་ཅེས་བྱ་བ་ནི་འོད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།

印度语：禅定灯名教授
藏语：名为禅定灯之教授
顶礼具德大乐尊！
总纲：瑜伽止观之因及助伴，前行所缘专注方便，后行调节身心及量度，行为勇识调伏方便，功德后行次第及，分别彼相应及果。
何为止观瑜伽师？即少睡眠、烦恼轻微、信乐善法、无有懈怠、随顺经教与教授者。如云：'远离烦恼众，信乐护戒律，信乐诸善法，不忘所教言，善听言语者，智者具止观。'又云：'心不散乱离诸病，受持教言常精进。'
何为真实止观？即执持所缘、专注其心、烦恼轻微、调伏昏沉掉举、有益于胜观、心得轻安、不动摇、稳固、寂静安住。如其他经典所说：'摄心无动摇，轻安定护烦，一切功德依，止观诸功德安乐。'又说：'大菩萨之止观即无散乱三摩地及诸心所。'其他经典说：'断除五过即八种心所。'
何为止观之因？即能生止观及有益于止观者。其为何者？即如来教法及依止、殊胜所缘、厌离、对治、见他、闻法、自身体验、处所、境界、时节、饮食、同伴、所依、会遇、远离、舍取、摄持及心所。
云何由教法而成？由大乘经续中所说止观及其方便、功德，能令其增长故。
云何由依止而成？由依止何等教法，以何依止，依止于彼而得增长故。如经中说：'大菩萨依声而生下劣众生之证悟，依证悟而具足止观，依此而增长胜观，由此而生双运智慧。大菩萨于恶趣中行菩萨行时，依毗婆尸佛之声而现前证得无上正等正觉'等广说。
云何由所缘而成？即由其他所缘，如依不净观及不净相而圆满不净禅定。依劫末火等而圆满遍处三摩地等。依五宝身像光明及对治而圆满身三摩地。依微尘及融化力而圆满明点禅定。依光明显现而圆满光明禅定。

།ནམ་མཁའ་དང་བ་ལ་བརྟེན་ནས་འོད་གསལ་གྱི་ཡེ་ཤེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །གང་འདོད་པའི་ཡུལ་དེ་དམ་པར་འགྱུར་རོ། །སུན་འབྱིན་པས་ ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་འདི་ལྟར་འདོད་ཆགས་དང་འདོད་ཆགས་ཀྱི་ཡུལ་ལ་ཉེས་པ་དང་ཆགས་སུ་མི་རུང་བར་ལྟ་སྟེ།དང་པོའི་དུས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་མཚུངས་པར་ལྡན་པ་དང་། ཟླ་གཞན་དང་། དུས་ཕྱིས་འབྱུང་བས་ཕྱིས་རྗེས་སུ་དྲན་པ་དང་། གཙང་བ་མེད་པ་དང་། བདག་མེད་པ་དང་། རྟག་པ་མེད་པ་དང་། རོ་བྲོ་བ་མེད་པས་གང་འདོད་པ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་རོ། །ལུང་གཞན་ལས། དང་པོའི་དུས་དང་མཚུངས་ལྡན་དང་། །ཟླ་གཞན་ཕྱིས་འབྱུང་རྗེས་དྲན་པས། །གཏི་མུག་ཆགས་དང་ཉོན་མོངས་བྲལ། །ཏིང་འཛིན་ཡོན་ཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས། །ཞེས་འབྱུང་བ་དང་། གཞན་ལས། རྟག་མིན རང་དབང་ཡོད་མིན་དང་།གཞན་སྐྱོན་གཞན་ལ་ལྡན་གྱུར་དང་། །རང་གིས་རང་གི་ཡོན་ཏན་ཉིད། །འབྱོར་པ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གཉེན་པོས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཆགས་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་ལ་སོགས་པས་རང་གི་མི་མཐུན་པའི་ཕྱོགས་སེལ་བར་འགྱུར་ རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། མི་མཐུན་པ་དང་། གཉེན་པོ་དག་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཡིན་ནོ། །གལ་ཏེ་དེ་ལྟར་ན་དགེ་བར་འགྱུར་བ་གང་ལྷན་ཅིག་མི་གནས་པར་འགྱུར་བའི་ཕྱིར་ཐ་དད་པ་མེད་པར་འགྱུར་རོ་ཞེ་ན། མ་ཡིན་ཏེ་ཕན་ཚུན་སྤངས་པའི་ཕྱིར་འགལ་བ་ཉིད་དོ། །དེ་བས་ན་ཆོས་དགེ་བ་ ནང་ཐ་དད་པས་གཅིག་ཏུ་མི་འགྱུར་རོ།།གཞན་མཐོང་བས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དམིགས་པ་གསལ་བ་དང་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་མཐོང་ན་དད་པར་འགྱུར་རོ། །གང་ལ་དད་པར་གྱུར་པ་དེ་ལས་སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་རོ་ཞེའོ། །ཐོས་པས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན་། དེ་ཉིད་བཞིན་ནོ། །རང་གི་ ཉམས་སུ་མྱོང་བས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན།གང་གིས་སྔ་མའི་དུས་སུ་ཟིན་པ་དང་། འགལ་བ་དང་། རབ་ཏུ་རྫོགས་པ་དང་མངོན་དུ་གྱུར་པས་གང་དུ་གཏད་པ་དེ་འཕེལ་བར་འགྱུར་ཏེ། ཇི་སྐད་དུ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་གང་གིས་དེ་ཁོ་ན་ཉིད་ཀྱི་བསམ་གཏན་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་འདོད་པ་དེས་གང་ ལ་བརྟེན་ཏེ་བསླབ་པར་བྱ་བའི་ཐབས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པར་བྱ་བ་ནི་འདི་ལྟ་སྟེ།སྔ་མའི་དུས་ཀྱི་དམིགས་པ་རྣམ་པར་གསལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ལ་བརྟེན་ནས་བླ་ན་མེད་པའི་ཐབས་ཆེན་པོ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། སྔ་མའི་དུས་ཀྱི་དམིགས་ པ་དེས་ཕྱི་མའི་རྐྱེན་བྱེད་པར་འགྱུར་ཏེ།དང་པོ་ནི་རང་གི་དམིགས་པ་ལ་དྲན་པ་སྐྱེའོ། །དེ་ནས་ཕྱི་མ་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་དོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གནས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ལུང་ལས། འདི་ལྟར་རིགས་ཀྱི་བུའམ། རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ཏིང་ངེ་འཛིན་ཉམས་པ་མེད་པ་འདོད་པ་དང་། ཤེས་རབ་ཉམས་པ་མེད་པ་འདོད་པ་དང་། རྣམ་པར་གྲོལ་བ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པར་འདོད་པས། ཐོག་མ་ཉིད་དུ་ནི་ཡིད་དུ་འོང་བའི་གནས་ལ་བརྟེན་པར་བྱའོ། །དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། གནས་ཡོངས་སུ་དག་པས་ཐོག་མ་ཉིད་དུ་དམིགས་པ་མ་དག་པ་སྤོང་བར་འགྱུར་རོ། །གང་གི་ཚེ དམིགས་པ་མ་དག་པ་སྤངས་པས་འདོད་ཆགས་ལ་སོགས་པ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་འགྱུར་རོ།།གང་གི་ཚེ་ཉོན་མོངས་པ་སྤངས་པར་གྱུར་པ་དེའི་ཚེ་སེམས་རྩེ་གཅིག་པ་འཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ། །ཡུལ་གྱིས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུ་སེམས་ཅན་ ཚ་བའི་ནད་དང་ལྡན་པ་རྣམས་ཀྱིས་ནི་ཤིན་ཏུ་མཐོ་བར་གྱུར་པ་དང་།གྲང་བའི་རེག་པ་ཡོད་པ་དང་། ཙན་དན་གོ་ཤིཪྵ་དང་། ཙན་དན་སྦྲུལ་གྱི་སྙིང་པོ་ཅན་ལ་སོགས་པ་ཡོད་པ་གང་ཡུལ་ཁམས་སམ། འབྲོག་དགོན་པའམ། ཁམས་ཆེན་པོ་ལ་གནས་ན་དེའི་ནད་ཐམས་ཅད་ཞི་བར་ འགྱུར་རོ།

关于依靠清净虚空而获得圆满光明智慧等等广泛宣说。所欲求的境界将成为殊胜。如果问如何以破除而成就，即如是观想贪欲和贪欲境界的过患及不应执著，以与最初时随念相应，以及其他伴侣，以及后时所生而后随念，以及无净，以及无我，以及无常，以及无味，所欲求将成为专一。
其他经典中说：'以最初时与相应，以及其他伴侣后生随念，远离愚痴贪著烦恼，三摩地功德圆满。'又其他经典说：'非常非自在，他过及他具，自身功德性，圆满成就富。'
如果问对治如何，以无贪、无嗔等遣除自身违品。为何如此？因违品与对治不能同时存在故为相违。若如是则善法将成不共存故无差别耶？非也，因互相舍离故为相违。因此善法内部差别故不成一。
如果问如何以见他人而成就，见到所缘明显及具有禅定者则生信心。于所生信者从彼而心成专一。如果问如何以闻法而成就，亦复如是。如果问如何以自身经验而成就，以前时所得及违品及圆满成就及现前故，于所专注处增长。
如说：'大菩萨若欲圆满真实禅定，应依止圆满修学方便，即依止前时所缘明显及圆满而获得无上大方便。为何如此？因前时所缘成为后时之缘，首先于自所缘生起忆念，然后现前后者。'
如果问如何以处所而成就，经中说：'如是若善男子或善女人，欲求不失三摩地，欲求不失智慧，欲得不失解脱，首先应依止悦意处所。为何如此？以处所清净故首先能断除不净所缘。当断除不净所缘时则断除贪等烦恼。当断除烦恼时则获得心一境性。'等等广说。
如果问如何以地域而成就，'善男子，具有热病众生，若住于极高及具有寒触及牛头旃檀及龙心旃檀等之地域或旷野或大界，则其一切病将得平息。'

།དེ་བས་ན་དེའི་བསམ་གཏན་དང་ཆོ་ག་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་ཏེ་། འདི་ལྟར་རིན་པོ་ཆེའི་མཛོད་ཅེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་པོ་ཆེ་ཏོག་བརྩེགས་པ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་ཆེན་སྣང་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། རིན་ཆེན་སྙིང་པོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་ སོགས་པའི་ཏིང་འཛིན་ཚད་མེད་གྲངས་མེད་ཅིང་བགྲང་བ་ལས་འདས་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་རྒྱ་ཆེར་གསུངས་སོ།།དུས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟ་སྟེ། འདི་ནས་ཡུན་རིང་པོ་མ་ལོན་པར་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འདོད་ན། ཉི་མ་ལྔའམ། གཅིག་ གི་བར་དུ་ཡན་ལག་ཡོངས་སུ་སྦྱང་བ་དང་།ཕུང་པོའི་རྒྱུན་རབ་ཏུ་འཕེལ་བ་ཞེས་བྱ་བའི་ཆོ་ག་ལ་གནས་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །ཟས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། རིགས་ཀྱི་བུའམ་རིགས་ཀྱི་བུ་མོ་གང་ལ་ལ་དག་ལ། ཟས་ཀྱི་ཚོད་ཤེས་པ་དང་ཟས་ཀྱི་མཚན་ཉིད་ཤེས་པ་དང་། ཟས་ དང་མཐུན་པའི་ལུས་ཤེས་པ་དེས་ཇི་ལྟར་ཟས་ལ་སྤྱད་པ་བཞིན་དུ་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།།དེ་ཅིའི་ཕྱིར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཟས་ལ་ལེགས་པར་བརྟེན་པས་ནི་ལུས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་སེམས་བདེ་བར་འགྱུར་རོ། །དེ་ནས་ནི་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་ པར་འགྱུར་རོ་ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།།ཟས་ལ་ཇི་ལྟ་བར་སྐོམ་པ་ཡང་སྦྱར་བར་བྱའོ། །གྲོགས་ཀྱིས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོའི་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པའི་གང་ཟག་ལ་ལ་ཞིག་བསམ་གཏན་ལ་གནས་པར་འགྱུར་ཞིང་བསམ་གཏན་ལ་བསྔགས་པ་བརྗོད་ནས། བསམ་ གཏན་གཟུངས་སུ་འཛིན་པར་བྱེད་ན།བྱིས་པ་མ་རབས་ཀྱི་རྗེས་སུ་འཇུག་པར་མི་བྱེད་ན། བསམ་གཏན་དེ་རང་ལས་བྱུང་སྙམ་མམ། གསོལ་པ་བཅོམ་ལྡན་འདས་དེ་ནི་མ་ལགས་སོ། །བཀའ་སྩལ་པ། གལ་ཏེ་བསམ་གཏན་དེ་གཞན་ལས་བྱུང་སྙམ་མམ། གསོལ་པ། བཅོམ་ལྡན་འདས་ དེ་ནི་མ་ལགས་སོ།།བཀའ་སྩལ་པ། སེམས་དཔའ་ཆེན་པོ་དེ་དེ་བཞིན་ནོ། །དེ་དེ་བཞིན་ཏེ། སེམས་ཅན་དེ་དག་གི་བསམ་གཏན་དེ་ནི་རང་ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ནོ། །གཞན་ལས་ཀྱང་བྱུང་བ་མ་ཡིན་ཏེ། རྐྱེན་གཞན་ལ་ལྟོས་ཤིང་རང་གི་ས་བོན་ལས་བྱུང་བར་རིག་པར་བྱའོ་ཞེས་འབྱུང་ བ་ལྟ་བུའོ།།གྲོགས་ལ་ཇི་ལྟར་བརྟེན་པའང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཕྲད་པས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ལུང་དང་ཕྲད་པ་དང་། རིགས་པ་དང་ཕྲད་པ་དང་། དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་ཕྲད་པས་ཀྱང་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །བྲལ་བས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། ཇི་ལྟར་འགྲོ་བ་ བཟང་མོ་དང་བྲལ་བ་དང་།སྡིག་པ་དང་བྲལ་བ་དང་། དགྲ་དང་སྦྲུལ་གདུག་པ་དང་། སྟག་དང་སེང་གེ་ལ་སོགས་པ་བསམ་གཏན་གྱི་དགྲར་གྱུར་པ་དང་བྲལ་བར་གྱུར་པའོ། །གཏོང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སྦྱིན་པ་ལ་སོགས་པ་དགེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་འགྱུར་བའོ། །འཛིན་པས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ ན།གང་གི་སྡོམ་པ་དང་། སྡོམ་པའི་བདག་པོ་དང་། གྲོགས་དང་གནས་དང་མཐུན་པར་འགྱུར་པས་སོ། །སྡུད་པས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། བསྡུ་བའི་དངོས་པོ་བཞི་ལ་བརྟེན་ནས་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ། །སེམས་ལས་བྱུང་བས་ཇི་ལྟར་འགྱུར་ཞེ་ན། དྲན་པ་དང་མོས་པ་ལ་ སོགས་པ་དང་ལྡན་པས་བསམ་གཏན་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པར་འགྱུར་རོ།།འདི་ལའང་ཁ་ཅིག་ནི་དངོས་སུའོ། །ཁ་ཅིག་ནི་བརྒྱུད་ནས་འགྱུར་ཏེ་ཅི་རིགས་སུ་སྦྱར་རོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་གྲོགས་གང་ཞེ་ན། དམིགས་པ་མངོན་དུ་བྱེད་པའི་དུས་ན་གང་གིས་དེ་ལ་ཕན་པར་འགྱུར་བ་ཐམས་ཅད་དོ། །སྔོན་ དུ་འགྲོ་བ་གང་ཞེ་ན།གང་གིས་དང་པོ་སྟན་བདེ་བ་ལ་འདུག་སྟེ། སྐྱིལ་མོ་ཀྲུང་ལེགས་པར་བཅས་ཏེ། ལུས་བསྲང་། སུན་འབྱིན་པ་དང་། སྤྲོ་བ་རྣམ་པ་གཉིས་བྱ་སྟེ། ཨེ་མའོ་ཁམས་གསུམ་ཀུན་གྱི་སེམས་ཅན་འདི་དག་ནི་ཅི་སྐད་དུ། ཚེ་རབས་ཐོག་མ་མེད་པ་ནས་ཉོན་མོངས་པའི་འཆིང་ བ་དང་ལྡན་པ་སྟེ།དེའི་རྒྱུ་དེའི་རྐྱེན་གྱིས་མཚམས་མེད་པའི་སྡུག་བསྔལ་སྣ་ཚོགས་མྱོང་བར་འགྱུར་རོ་ཞེས་སྤོང་བར་བསམ་པར་བྱའོ།

因此，他的禅定和仪轨将变得圆满。如是获得无量无数超越计数的三摩地，如称为'宝藏'的三摩地、称为'宝塔'的三摩地、称为'宝光'的三摩地、称为'宝髓'的三摩地等等，如是广泛宣说。
若问时间如何影响，即是如此：若欲在不久之后获得圆满禅定，应当在五日或一日之间修习支分清净，应当安住于称为'蕴相续增长'的仪轨中。
若问饮食如何影响，若有善男子善女人，了知食量、了知食相、了知身体与食物的相应，如是受用饮食，则能获得圆满禅定。为何如此？如是善巧依止饮食则身体安乐，由此心得安乐，由此获得圆满禅定。如饮食，饮水亦当如是配合。
若问友伴如何影响，若有具足大菩萨禅定的某人安住于禅定中，赞叹禅定并受持禅定，不随愚者恶人而行。问：'此禅定是否从自身生起？'答：'世尊，不是。'又问：'此禅定是否从他处生起？'答：'世尊，不是。'佛言：'大菩萨，正是如此。正是如此，彼等众生的禅定非从自生，亦非从他生，应当了知是依托他缘从自种子而生。'友伴依止亦复如是。
若问相遇如何影响，即是遇到经教、遇到正理、遇到善知识，由此亦能获得圆满禅定。
若问远离如何影响，即是远离恶趣、远离罪业、远离敌人和毒蛇、虎狮等禅定的违缘。
若问布施如何影响，即是由布施等善业力而成就。
若问守持如何影响，即是与戒律、戒师、友伴、住处相应而成就。
若问摄受如何影响，即是依靠四摄事而获得圆满禅定。
若问心所如何影响，即是具足正念、胜解等而获得圆满禅定。此中有些是直接成就，有些是间接成就，应当如理配合。
其中，止的助缘是什么？即是在专注所缘时一切有益之事。
前行是什么？即是首先安坐于舒适座位，善结跏趺坐，端正身体，作厌离和欢喜二种观想：'呜呼！三界一切众生从无始以来，与烦恼束缚相应，以此因此缘将感受种种无间痛苦'，应当如是思维舍离。

།གཞན་ཡང་བདག་གི་ཚེ་རབས་ཐོག་མ་མེད་པའི་དུས་ནས་དོན་མེད་པའི་ལས་ཀྱིས་བཅིངས་པ་སྟེ། ཇི་སྐད་དུ། མི་རྟག་ལུས་འདིའི་དོན་གྱི་ཕྱིར། །སྡིག་དང་ དོན་མེད་ལས་རྣམས་བྱས།།ལུས་དང་སེམས་བྲལ་སོ་སོ་ནས། །ཁྱེད་ཀྱིས་ཅི་སྟེ་ཐང་དུ་གསོ། །དགེ་བྲལ་ཐབས་ནི་སྣ་ཚོགས་པས། །ཕུང་པོའི་དོན་ཕྱིར་ལས་རྣམས་བྱས། །འབྲས་བུ་བྱ་དང་ཁྱི་སྦྱང་ཟས། །བདག་ལ་དགོས་པ་མེད་དུ་ཟད། །ཅེས་པ་འདི་དག་གི་དོན་ཡང་བསམ་པར་ བྱའོ།།གཞན་ཡང་། བདག་ལུས་གཅིག་མིན་ཕྱི་ནང་གཉིས་དང་ལྡན། །ནང་གྲོལ་དོན་སྙིང་པགས་པ་གཟུགས་དང་མགོ། །རེ་རེ་ཆ་ཡིས་ཕྱེ་བས་སྙིང་པོ་མེད། །དེ་ཕྱིར་ལུས་ལ་མཁས་པ་སུ་ཞིག་ཆགས། །ཞེས་པ་དང་། ཁམས་གསུམ་གཅིག་མིན་སྣོད་དང་བཅུད་དུ་ལྡན། །རེ་རེ་ ཆ་ཡིས་ཕྱེ་བས་བསམ་མི་ཁྱབ།།ཕྲ་རབ་རྡུལ་ལ་དངོས་པོ་ཅི་ཡང་མེད། །དེ་ཕྱིར་ཕྱི་རོལ་གཅིག་དང་དུ་མ་བྲལ། །ཞེས་པ་འདི་ཡང་བསམ་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་། དེ་ནས་བདག་ནི་འབྲས་བུ་ཅན། །འཇིག་རྟེན་དགེ་བ་ཐམས་ཅད་ཀྱིས། །བསམ་གཏན་དགེ་བའི་ཆར་མི་འགྲོ། །དེ་ ཕྱིར་བདག་ནི་དབུགས་འབྱིན་འགྱུར།།ཞེས་པ་འདི་ཡང་བསམས་ཏེ། འདི་ཡང་སྔོན་དུ་འགྲོ་བའོ། །དེ་ལ་ཞི་གནས་ཀྱི་དམིགས་པ་གང་ཞེ་ན་ཡིད་ཀྱི་རྣམ་པར་ཤེས་པ་དང་། ཏིང་ངེ་འཛིན་དང་། སེམས་ལས་བྱུང་བ་དགེ་བ་གཞན་གྱི་ཡུལ་དུ་གྱུར་པའོ། །དམིགས་པ་ལ་གཏང་བའི་ ཐབས་གང་ཞེ་ན།གང་གིས་དེའི་རྣམ་པ་ལ་སེམས་ལྷན་ནེར་འཇོག་པའོ།། །།སྡོམ་ནི། སྔོན་འགྲོ་གྲོགས་དང་དུས་དང་མཐོང་། །སྤྱི་དང་བྱེ་བྲག་དམིགས་པ་བཞིའི། །མཚན་མ་དམིགས་གཞན་གཏོང་དང་བསྟོད་། །བཅིངས་དང་སུན་འབྱིན་ཚོགས་རྫོགས་པའོ། །དེ་ལ་ སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་དང་བཅས་པས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ།གང་གིས་སྔོན་དུ་འགྲོ་བ་ལེགས་པར་སྤྱད་པས་འདི་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །གྲོགས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བཟུང་བ་ཡང་ཡོད་དེ། དམིགས་པ་གང་ལ་ཏིང་ངེ་འཛིན་གྱི་ཡུལ་དུ་བྱེད་པའི་དུས་སུ་སེམས་ལས་བྱུང་བ་དྲན་པ་ ལ་སོགས་པས་སེམས་ལེགས་པར་གནས་པར་འགྱུར་བའོ་།།དུས་ཀྱི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། གང་དུ་དུས་ལེགས་པར་གནས་པ་སྟེ། ཇི་ལྟར་ཆུ་ཚོད་དྲུག་ཆ་ནས་བཟུང་བའོ། །གཞན་མཐོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། འདོད་པའི་བྱ་བའི་ཡུལ་གང་ ལེགས་པར་འགྱུར་སྔར་མཐོང་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་ཕྱིས་དམིགས་པར་འགྱུར་བའོ།།དམིགས་པ་སྤྱིས་སྤྱི་ལ་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། ཏིང་ངེ་འཛིན་གང་གིས་སྐུ་ལ་སོགས་པ་ཐམས་ཅད་ཡུལ་དུ་བྱས་ནས། ཐམས་ཅད་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །དམིགས་པ་སྤྱིས་བྱེ་བྲག་ལ་སེམས་ བཟུང་བའང་ཡོད་དེ།སྤྱི་གཏད་པས་གསལ་པ་གང་ལ་རྩེ་གཅིག་ཏུ་འགྱུར་བའོ། །དམིགས་པ་བྱེ་བྲག་གིས་སྤྱི་ལ་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། སླ་བར་གྱུར་པ་གཅིག་ལ་སེམས་བཟུང་བས་ཕྱིས་གཞན་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །བྱེ་བྲག་གིས་བྱེ་བྲག་ལ་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། གང་ལ་གཏད་པ་དེ་ཉིད་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །མཚན་མས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། གང་རྡོ་རྗེ་དང་རིན་པོ་ཆེ་དང་། འཁོར་ལོ་ལ་སོགས་པ་རྒྱན་གསལ་བས་དེར་འགྱུར་རོ། །དམིགས་པ་གཞན་གྱིས་གཞན་ལ་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། འདི་ལྟར་ཁམས་གསུམ དག་པས་འགྱུར་བ་དང་།བདག་དག་པས་འགྱུར་བ་ནི་དག་པའི་སྟོབས་ཀྱིས་སོ། །འདོད་ཆགས་དང་ཞེ་སྡང་དང་བྲལ་བར་འགྱུར་བ་ནི་སྤངས་པས་འགྱུར་བའོ། །རླུང་གྱེན་དུ་འགྲོ་བ་དང་། སྣ་སྒོ་གཡས་སུ་འགྲོ་བ་དང་། གཡོན་དུ་འགྲོ་བ་དག་ལས་འབྱུང་བ་ལ་སོགས་པའི་ རིམ་པ་དང་།སྙིང་ག་དང་ལྟེ་བ་དང་གསང་བའི་གནས་སུ་སློབ་པ་ནི་དུལ་ནས་འཛིན་པའོ། །གཏོང་བའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། །གསལ་བར་གྱུར་ན་བཏང་བས་དེ་ཡོངས་སུ་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །ཀུན་ཏུ་བསྟོད་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། བྱིང་བར་གྱུར་ན་སེམས་བསྟོད་པས་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །གཏིང་དུ་བཅིངས་པས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། སེམས་རྒོད་པར་གྱུར་ན་གང་གི་བཅིངས་བས་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །སུན་འབྱིན་པས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། འཇིག་རྟེན་གྱི་ལས་ལ་ཉེས་པར་ཤེས པ་སྤངས་ཏེ།སེམས་རྩེ་གཅིག་པར་འགྱུར་བའོ།

还有，我从无始以来被无意义的业力所束缚，如所说：'为了这无常的身体，造作了罪业和无意义的诸业。当身心分离各自而去时，你为何还要医治？以种种远离善法的方便，为了蕴体而造作诸业。其果报成为鸟兽狗狼的食物，对我已无任何用处。'应当思维这些含义。
还有：'此身非一，具有内外二者。内脏、心肝、皮肤、形体和头，一一分解则无有实质，因此有智者谁会贪著身体？'又说：'三界非一，具有器世间和有情世间。一一分解则不可思议。极微尘中任何事物都不存在，因此外境离一和多。'这些也应当思维。
还有：'从此我有了果报，以世间一切善业，不及禅定善法的百分之一，因此我得以解脱。'这也要思维，这也是前行。
关于止观的所缘是什么呢？是意识、禅定以及其他善心所的对境。如何运用所缘的方法是什么呢？即是以此让心安住于其相上。
偈颂：前行伴侣时与见，总别四种所缘相，他缘放舍及称赞，系缚呵责圆资粮。
其中，以前行摄持心者也有之，即由善修前行而使心专注一境。以伴侣差别摄持心者也有之，即在以某所缘作为禅定对境时，由念等心所使心善安住。以时间差别摄持心者也有之，即于善住时分中，如从一刻起修持。以见他差别摄持心者也有之，即由先前所见欲境善成就力而后成为所缘。
以总所缘摄持总相心者也有之，即以某禅定以身等一切为境，使一切明显。以总所缘摄持别相心者也有之，即由总相专注而明显者成为专注。以别所缘摄持总相心者也有之，即由执持容易的一境而后使他境明显。以别所缘摄持别相心者也有之，即于所专注处即成明显。
以相摄持心者也有之，即由金刚、宝珠、法轮等庄严明显而成就。以他所缘摄持他境心者也有之，如此三界清净而成就，以自清净而成就是以清净力。远离贪嗔而成就是以断除而成就。上行气、右鼻孔行气、左鼻孔行气等次第，以及于心间、脐轮、密处修习是调伏后执持。
以放舍差别摄持心者也有之，即明显时由放舍而完全明显。以称赞差别摄持心者也有之，即心沉没时由称赞心而明显。以深系摄持心者也有之，即心掉举时由系缚而明显。以呵责摄持心者也有之，即了知世间事业过患后断除，而成一心专注。

།ཚོགས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པས་སེམས་བཟུང་བའང་ཡོད་དེ། གང་གིས་སངས་རྒྱས་ཐམས་ཅད་ལ་ཕྱག་འཚལ་བ་དང་མཆོད་པ་ལ་སོགས་པའི་དགེ་བའི་སྟོབས་ཀྱིས་གང་ལ་དམིགས་ཏེ་གསལ་བར་འགྱུར་བའོ། །གཞན་ཡང་། ཁ་དོག་དབྱིབས་དང་གྲངས་དང་ཚད། །ཡོངས་རྫོགས་དེ་ཡིས་དེ་དག་འགྲུབ། །ཅེའོ། །དེ་ནས་རྗེས་སུ་བྱ་བའི་ཆོ་ག་བཤད་པར་བྱ་སྟེ། སྡོམ་ནི། ཉམས་སུ་མྱོང་རྟོག་དེ་ལ་གང་དམིགས་དང་། །བྱིང་དང་རྒོད་རྟོག་དེ་ལ་གནས་བྱེད་དང་། །རང་ལ་རབ་སྤྲོ་བསྔོ་ལ་ཡི་རང་དང་། ལུས་ངག་ཉམས་ལྟ་འདི་དག་རྗེས་སུ་བྱེད། །དེ་ལ་ཉམས་སུ་མྱོང་བའི་རྟོག་པ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་བདག་གི་གསལ་བ་དང་། ཡོངས་སུ་རྫོགས་པ་ཇི་ལྟར་གནས་པར་རྟོག་གོ། །དེ་ལ་གང་དམིགས་པ་རྟོག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་ཉོན་མོངས་པ་དང་བཅས་པའི་སེམས་སམ། དེ་ལས གཞན་པའི་སེམས་ཀྱིས་རྟོག་གོ།།བྱིང་བ་ཇི་ལྟར་རྟོག་ཅེ་ན། སེམས་མྱལ་མྱལ་པོར་འདུག་པ་དང་། གཉིད་ཀྱིས་ནོན་པ་ལྟ་བུར་འདུག་པ་དང་། བསམ་གཏན་དང་གཉིད་དབྱེ་བ་མེད་པར་འདུག་པའོ། །རྒོད་པ་ཇི་ལྟར་རྟོག་ཅེ་ན། སེམས་གཉིས་འཛིན་དུ་གནས་པ་དང་། ཉོན་མོངས་པའི་ཡུལ་ལ་རབ་ཏུ་འཕྲོ་བའོ། །དེ་ལ་གནས་པ་གང་ཞེ་ན། རོ་མྱང་བ་དང་། ཞི་བར་ཤེས་པའོ། །རང་ལ་རབ་ཏུ་སྤྲོ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། རང་གི་བསམ་གཏན་འདི་མཆོག་ཏུ་གྱུར་པའོ། །འདི་ནི་ཡང་དག་པའོ་སྙམ་དུའོ། །བསྔོ་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བསམ་གཏན་གྱི དགེ་བའི་རྩ་བ་འདིས།འགྲོ་བ་ཐམས་ཅད་སངས་རྒྱས་པར་གྱུར་ཅིག་པའོ། །ཡི་རང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། སེམས་ཅན་གཞན་པ་དག་པ་བསམ་གཏན་དང་ལྡན་པ་ལ་ཡི་རང་བའོ། །ལུས་ཀྱི་ཉམས་ལ་ལྟ་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། ལུས་ངག་ལ་བསམ་གཏན་ཕན་པའམ། དེ་ལས་གཞན་ དུ་ཕན་པར་གྱུར་པ་རྟག་པ་སྟེ།སྨྲ་བ་དང་སེམས་པ་ལ་ཡང་དེ་བཞིན་ནོ། །ཁམས་ཀྱི་ཚོད་བཟུང་བ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་དུ་བསམ་གཏན་དེ་ཁམས་ལ་གནོད་པར་འགྱུར་བ་དེ་སྲིད་དུ། ཐུན་ཐུད་དུས་གནས་པར་བྱའོ། །གང་དུ་ཁམས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དེ་སྲིད་དུ་བསྲིང་ཞིང་ཉུང་ངུ་ ཉུང་དུས་གནས་པར་བྱའོ།།བསྒོམ་པའི་ཚད་གང་ཞིག་ཅེ་ན། རྣམ་པ་གཉིས་ཏེ། གོམས་པའི་ཚད་དང་། མཐར་ཕྱིན་པའི་ཚད་དོ། །གང་གིས་དམིགས་པ་རྩོལ་བས་གསལ་བ་དང་། རྣམ་པ་གཞན་དུ་བསྒྱུར་ནུས་པའོ། །ཡང་ཇི་ལྟར་སྣང་བ་རང་གི་བསམ་གཏན་ལས་གཞན་དུ་ མི་སྣང་བའོ།།སྤྱོད་ལམ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། དེ་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། ལས་དང་པོ་པའི་སྤྱོད་ལམ་དང་། བར་མའི་སྤྱོད་ལམ་དང་། ཚད་དུ་ཕྱིན་པའི་སྤྱོད་ལམ་མོ། །ལས་དང་པོ་པའི་སྤྱོད་ལམ་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་དུས་ཀྱི་རྣལ་འབྱོར་པས། ནང་པར་ཉི་མ་རི་ལ་གནས་པའི་དུས་ སུ་བསམ་གཏན་བྱས་ཏེ།དེ་ནས་ཟས་ལེགས་པར་བཟའ་བ་དང་། སྐོམ་ལེགས་པར་བཏུང་བ་དང་། ལས་དྲག་པོ་ལ་སོགས་པ་སྤང་བ་དང་། གཟུགས་ལ་སོགས་པ་ཡུན་རིང་དུ་ལྟ་བ་སྤང་བར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་ཐ་མལ་པར་གནས་པར་བྱའོ། །གཞན་ཡང་བདག་ཉིད་ ཀྱི་ལུས་ངག་གི་སྤྱོད་ལམ་ཅི་བདེ་བར་གནས་པར་བྱ་སྟེ།འདི་ནི་ལས་དང་པོ་པའི་སྤྱོད་ལམ་མོ། །རྣལ་འབྱོར་པར་མའི་སྤྱོད་ལམ་གང་ཞེ་ན། གང་གིས་སྣང་བ་ཐམས་ཅད་ལྷའི་དཀྱིལ་འཁོར་དུ་གནས་པ་དང་། སྣང་བ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཙམ་དུ་གནས་པ་དང་། གོང་མ་ཙམ་ཉིད་སྒྱུ་མ་ཙམ་ དུ་གནས་པ་སྟེ།ལུང་ལས། རྣལ་འབྱོར་མོས་པའི་ས་ལ་གནས་། །གོང་དུ་གྱུར་པའི་སྤྱོད་ལམ་ནི། །སྣང་བའི་དངོས་པོ་བརྫུན་པར་འཛིན། །དེ་ཉིད་གཞན་དུ་བཟློག་པ་དང་། །གཞན་གྱུར་དངོས་པོ་སྒྱུ་མར་བལྟ་། །ཡོན་ཏན་དམ་པ་ཐོབ་པར་འགྱུར། ། ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །རྣལ་འབྱོར་པ་མཆོག་གི་སྤྱོད་ལམ་གང་ཞེ་ན། །གང་གི་སྔོན་དུ་སྣང་བའི་ལོག་པའི་སྒྱུ་མ་ཙམ་དང་། སྟོང་པ་ཉིད་དུ་བལྟ་སྟེ། སེམས་ཅན་གྱིས་བརྟགས་པ་འཁྲུལ་པར་ཡང་ཤེས། འཁྲུལ་པ་དེ་ལའང་མ་ཆགས་བཞིན་སྤྱོད་དོ། །དངོས་པོ་ལྷའི་དཀྱིལ འཁོར་ཡང་སྣང་བ་ཙམ་དུ་ཤེས་ཏེ།དེ་ལའང་མ་ཆགས་བཞིན་དུ་སྤྱོད་དོ། །དེ་ནི་ལུང་ལས། རང་སྣང་གཞན་ལ་སྣང་བ་ཀུན། །སྣང་བ་འཁྲུལ་པ་ཙམ་དུ་གནས། །ཞེན་པ་མེད་བཞིན་ཀུན་ཏུ་སྤྱོད། །དེ་ལ་དངོས་གྲུབ་མཆོག་དང་ལྡན། །ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ།

也有以圆满资粮摄持心者，即以礼敬一切佛陀及供养等善业力而缘于何处而得明显。又云：'色相形状数量度，圆满彼等即成就。'其后当说随行仪轨，总摄为：'所经验觉及所缘，沉掉分别安住作，自生欢喜回向及，身语观察此随行。'其中何为经验之觉？即观察自身明显及圆满如何安住。何为所缘分别？即以具烦恼心或其他心而分别。如何观察昏沉？即心处于迷糊状态，如被睡眠所压，或禅定与睡眠无法分辨之状态。如何观察掉举？即心安住于二取及散乱于烦恼境。
其中何为安住？即领受及了知寂静。如何自生欢喜？即认为自己的禅定最为殊胜，认为此乃真实。如何回向？即以此禅定善根，愿一切众生成佛。如何随喜？即随喜其他具有清净禅定的众生。如何观察身之状态？即观察身语对禅定有益或对其他有益，言语与思维亦复如此。
如何把握界限？即于禅定损害身心之时，应短时安住；于不损害身心之时，则可延长并少量安住。何为修习之量？有二种：即熟练之量与究竟之量。以努力令所缘明显，并能转为他相。又复除自身禅定外无他显现。
如何行为？有三种：即初业者之行为、中等者之行为及究竟者之行为。何为初业者之行为？初期瑜伽士于清晨日照山时修习禅定，之后善加饮食，断除剧烈劳作等，断除长时观看色等，且应处于平常状态。又复随顺安住于身语行为，此即初业者之行为。
何为中等瑜伽士之行为？即一切显现安住于本尊坛城中，显现仅如幻术，上等仅如幻术而住。如经云：'瑜伽胜解地中住，上等所成之行为，执持显现为虚妄，即彼转为他相及，他成事物观如幻，当得殊胜之功德。'
何为最上瑜伽士之行为？即先观显现颠倒如幻及空性，了知众生分别为迷乱，于迷乱亦无执著而行。了知事物本尊坛城亦仅是显现，于彼亦无执著而行。如经云：'自现他现一切相，显现仅是迷乱住，无执而行一切处，彼具最胜之成就。'

།དེ་ལ་དུས་ཀྱི་ སྤྱོད་ལམ་གཞན་ཡང་གསུངས་པ།།གང་གིས་ཟས་དང་སྐོམ་དག་ནི། །ཀུན་ཏུ་བདུད་རྩིའི་ལོངས་སྤྱོད་ཆེ། །འཆི་ཉལ་སྟོང་པ་ཉིད་དུ་གནས། །ལངས་པའི་དུས་སུ་རང་ལྷ་ཉིད། །ཀུན་ཏུ་བདེ་བ་ཉིད་ལ་གནས། །མཐོང་བའི་ཆོས་ལ་མྱ་ངན་འདའ། །ཞེས་པ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་ པ་ལྟ་བུའོ།།སེམས་ཉམས་དུ་ཞེ་ན། སྡོམ་ནི། མྱུར་དང་དལ་དང་བརྟན་པ་དང་། །སྲ་དང་སྙི་དང་ཐོགས་པ་དང་། །སྙམ་སེམས་པ་དང་རྒྱ་ཆེ་ཟབ། །དེ་བཞིན་རྟགས་ནི་རྣམ་པ་ལྔ། །དེ་ལ་མྱུར་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཤེས་པ་ཆུ་འབབ་པ་ལྟ་བུར་སྣང་བའོ། །དལ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་ཆུ་ཀླུང་བཞིན་ ནོ།།བརྟན་པ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་མཚོ་གཏིང་བཞིན་ནོ། །སྲ་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དམིགས་པ་ཐོགས་ཅན་དུ་གྱུར་པའོ། །སྙི་བ་ཞེས་བྱ་བ་ནི་དེ་ལས་བཟློག་པའོ། །དང་པོ་སྙི་ལ་དེ་ནས་སྲ་ན་ཐོགས་པའོ། །སྙམ་སེམས་པ་ནི་སྙམ་སེམས་པ་དང་། རིང་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ངལ་བསྙམ་ སེམས་པ་དང་།བྲེལ་བ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ཟིན་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། མ་ཟིན་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། སངས་རྒྱས་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། མི་སྙམ་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། གཞན་དུ་ཕྱིན་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། མ་ཕྱིན་པ་སྙམ་སེམས་པ་དང་། ཀུན་བདེ་བ་ སྙམ་སེམས་པ་དང་།མི་བདེ་བ་སྙམ་སེམས་པའོ། །རྒྱ་ཆེ་བ་ནི་ཤེས་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུར་གྱུར་པའོ། །ཟབ་པ་ནི་མཚོ་གཏིང་ལྟ་བུའོ། །རྟགས་རྣམ་པ་ལྔ་ན་། སྨིག་རྒྱུ་དུ་བ་ལྟ་བུའོ། །སྲིན་བུ་མེ་ཁྱེར་མར་མེ་བཞིན། །ལྔ་པ་ནམ་མཁའ་ལྟ་བུ་བཞིན། །འདི་ལ་དམིགས་ པའི་བྱེ་བྲག་དང་།།དམིགས་པ་པོའི་བྱེ་བྲག་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་བྱེ་བྲག་གིས་གཞག་གོ། །དེ་ལ་བཅོས་པའི་ཐབས་གང་ཞེ་ན། སྡོམ་ནི། ཟས་དང་སྐོམ་དང་གནས་ལ་སོགས། །དོར་བ་དང་ནི་བླང་བ་དང་། །རིང་ཐུང་རྩོལ་བཅས་རྩོལ་མེད་དང་། །རང་ལས་བཟློག་པའི་ རྣམ་པའོ།།དེ་ལ་ཟས་སྐོམ་ལ་སོགས་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གོང་དུ་བཤད་པ་བཞིན་ནོ། །དོར་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། །སེམས་ཉམས་མི་བདེ་བའོ། །བླང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། བདེ་བ་དང་པོ་བས་ཐ་མ་བདེ་བའོ། །རིང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གང་ཤིན་ཏུ་གསལ་ལ་བརྟན་པའོ། ། ཐུང་བས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། གསལ་བ་བརྟན་པའི་དུས་སོ། །རྩོལ་བ་དང་བཅས་པས་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མ་ཡེངས་པར་གཏོང་བའོ། །དེ་ལས་བཟློག་པ་ནི་རྩོལ་བ་མེད་པའོ། །རང་ལས་བཟློག་པ་ཇི་ལྟ་བུ་ཞེ་ན། མྱུར་བར་གནས་པ་ནི་དལ་བར་བྱེད་དོ། །དལ་བ་ལས་བརྟན་པ་འབྱུང་ངོ་། ། བརྟན་པ་དམན་པ་ནི་མྱུར་བར་བྱེད་དོ། །སྲ་བ་ནི་སྙི་བར་བྱེད་དོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་ཤེས་པར་བྱའོ་། །དེ་ལ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡོན་ཏན་གང་ཞེ་ན། གང་དུ་རང་གི་སྤྱི་དམིགས་པ་གསལ་བར་འགྱུར་བ་དང་། དེ་ལས་གཞན་པའི་དམིགས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། མི་དགེ་བའི ས་བོན་མ་སྐྱེས་པ་མི་སྐྱེས་པ་དང་།སྐྱེས་པ་ཉམས་པར་བྱེད་པ་དང་། དགེ་བའི་ས་བོན་མ་སྐྱེས་པ་སྐྱེད་པ་དང་། སྐྱེས་པ་འཕེལ་བར་བྱེད་པ་དང་། ངན་སོང་གི་སྐྱེ་བ་དང་བྲལ་བ་དང་། དེའི་སྡུག་བསྔལ་དང་བྲལ་བ་དང་། བསྙེན་གནས་ཀྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ། དགེ་སློང་གི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ ལྡན་པ་དང་།ཡེ་ཤེས་ཀྱི་བར་གྱི་ཡོན་ཏན་དང་ལྡན་པ་དང་། ཕྱོགས་མཚམས་སུ་སྙན་པ་འཐོབ་པ་དང་། ཚོགས་ལ་བག་འཁུམས་པ་མེད་པ་དང་། མངོན་པར་ཤེས་པ་ཉམས་པ་མེད་པ་ཐོབ་པ་དང་། གཞན་དང་བ་དང་། འཇུག་པར་བྱེད་པ་དང་། མདོར་ན་བཅོམ་ལྡན་འདས་ཀྱིས་ ཡོན་ཏན་གྱི་ཚོགས་དཔག་ཏུ་མེད་པ་གསུངས་པ་དེ་བསམ་གཏན་གྱི་ཡོན་ཏན་ཏེ།ཅི་སྐད་དུ། བསྐལ་པ་སྟོང་དུ་སྦྱིན་པའི་བསོད་ནམས་ཀྱིས། །སྐད་ཅིག་མཉམ་པར་གཞག་པ་ཆར་མི་འགྲོ། །ཡེ་ཤེས་ཡོན་ཏན་དཔག་མེད་སོགས་པའི་ཕྱིར། །དགོན་ པར་སེམས་བསྡུས་བླ་མེད་ཡོན་ཏན་བླང་།།ཞེས་འབྱུང་བ་ལྟ་བུའོ། །གོ་རིམས་གང་ཞེ་ན། དང་པོ་ཕྱི་རོལ་གྱི་དམིགས་པ་རགས་པ་ལ་འཇོག་པའོ། །དེ་ནས་ནི་ཕྲ་བ་ཤིན་ཏུ་ཕྲ་བ་ལ་འཇོག་པའོ། །དེ་ནས་ནི་སྟོང་པ་ཉིད་ལ་མངོན་དུ་བྱེད་པའོ་། །དེའི་རྗེས་སུ་བྱ་བའང་འདི་ལྟར་ སྟོང་པ་ཉིད་ཀྱི་ཏིང་ངེ་འཛིན་བསྒོམ་པའོ།།དེ་ལས་ལངས་ནས་བསམ་གཏན་དང་པོའི་ཏིང་ངེ་འཛིན་སྒོམ་མོ་ཞེས་བྱ་བ་ལ་སོགས་པ་གསུངས་སོ།

另外还说到了时分的行为：'凡是饮食等物，皆为甘露大受用，卧时安住于空性，起身之时即本尊，恒时安住于大乐，现世即得证涅槃。'等等如是所说。
什么是心的状态呢？总的来说：'迅速缓慢与稳固，坚软障碍与思维，广大深邃亦如是，同时五种诸征相。'
其中'迅速'是指心识如流水般显现。'缓慢'是指如江河般。'稳固'是指如湖底般。'坚硬'是指所缘有障碍。'柔软'是指与此相反。先柔后硬即为障碍。
'思维'是指：思维、思维长远、思维疲惫、思维忙碌、思维已得、思维未得、思维成佛、思维无念、思维他往、思维未往、思维皆乐、思维不乐。
'广大'是指心识如虚空般。'深邃'是指如海底般。
五种征相是：如海市蜃楼般的烟雾。如萤火虫般的灯光。第五如虚空般。这些可依所缘的差别、能缘的差别及其他差别而安立。
那么调治的方法是什么呢？总的来说：'饮食住处等诸事，舍取长短有功用，无功用及自对治，如是种种诸行相。'
其中饮食等如何？如前所说。舍弃什么？舍弃心的不安状态。取什么？后面的安乐胜过最初的安乐。长是什么？极为明显而稳固。短是什么？明显稳固的时候。有功用是什么？不散乱地修持。与此相反即是无功用。
如何自我对治？处于迅速时应当缓慢。由缓慢生起稳固。稳固不足时应当迅速。坚硬时应当柔软等等，应当了知。
禅定的功德是什么呢？能使自己的总所缘明显，增长其他所缘，使未生的不善种子不生，已生的衰减，未生的善种子生起，已生的增长，远离恶趣的投生，远离其痛苦，具足近住功德乃至比丘的功德，具足乃至智慧的功德，获得十方美誉，在众中无所畏惧，获得不退失的神通，令他人生信，令他人趣入，总之，世尊所说的无量功德皆为禅定功德。
如经中说：'千劫布施之福德，不及刹那等持分，智慧功德无量故，静处摄心得胜德。'
次第如何？首先安住于外在粗大所缘。然后安住于细微极细所缘。之后现证空性。其后还要如是修习空性三摩地。从彼出定后修习初禅三摩地等等如是所说。

།རྣམ་པར་དབྱེ་བ་གང་ཞེ་ན། འདི་ལྟར་ཞི་གནས་ནི་རྣམ་པ་གསུམ་སྟེ། སློབ་པའི་ཞི་གནས་དང་། གོམས་པའི་ཞི་གནས་ དང་།མངོན་དུ་གྱུར་པའི་ཞི་གནས་ཏེ། རྩོལ་བ་བྱས་ཀྱང་མི་གསལ་བ་དང་། མ་བྱས་ཀྱང་མི་གསལ་བ་དང་། བྱས་ན་གསལ་མ་བྱས་ན་མི་གསལ་བ་དང་། གཉི་གར་གསལ་བ་དང་གོ་རིམས་བཞིན་ནོ། །ལྷག་མཐོང་གང་ཞེ་ན། རྒྱུའི་ལྷག་མཐོང་དང་། སློབ་པ་དང་ མངོན་དུ་གྱུར་པ་སྟེ།ཡོངས་སུ་རྟོག་པ་དང་། བརྟགས་པ་ཡང་ནས་ཡང་དུ་བྱེད་པ་དང་། ཅི་ལྟ་བུར་རིག་པའོ། །དེའི་སྦྱོར་བ་གང་ཞེ་ན། ཞི་གནས་དང་ལྷག་མཐོང་གཉིས་སུ་མེད་པའོ། །དེའི་འབྲས་བུ་གང་ཞེ་ན། ཡོན་ཏན་གྱི་ཕྱོགས་གཅིག་པའོ། །གང་ཟག་ཞི་གནས་དང་ ལྡན་པ་ལ།གང་གིས་ཅི་ལྟར་ཡོངས་སུ་རྟོག་ཅེ་ན། འདི་ལྟར་རྟགས་ལ་བརྟེན་ནས་ཡོངས་སུ་བརྟགས་ཏེ། འདི་ལྟར་དེའི་རྟགས་ནི་གང་གིས་ཀུན་ཏུ་ཁྲོ་བ་མེད་པ་དང་། ཞེ་སྡང་མེད་པ་དང་། ང་རྒྱལ་མེད་པ་དང་། རྫས་དང་ཡུལ་དང་གཉིན་འདུན་ལ་ཆགས་པ་མེད་པ་དང་། ཏིང་ངེ་ འཛིན་དང་ལྡན་པ་གཞན་ལ་ཡི་རང་བའི་སེམས་དང་ལྡན་པ་དང་།དགོན་པ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། གཞན་ལ་དགོན་པའི་བསྔགས་པ་དང་། དགོན་པ་དང་དུ་ལེན་པ་ལ་ཡོན་ཏན་བརྗོད་པ་དང་། ཚོགས་ཀྱི་ནང་ན་མི་གནས་ཤིང་དེ་ལ་སྐྱོན་དུ་ལྟ་བ་དང་། སྡིག་པའི་གྲོགས་པོ་མི་བསྟེན་ པ་དང་།དགེ་བའི་གྲོགས་པོ་དང་དུ་ལེན་པ་དང་། བསམ་གཏན་ཡུན་རིང་བ་དང་། ལུས་ལ་གནོད་པ་མེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱིས་སྤྱོད་ལམ་དྲག་པོ་མི་བྱེད་པ་དང་། ལུས་ཀྱི་མི་དགེ་བ་མེད་པ་དང་། ངག་གིས་སྨྲ་བ་དྲག་པོ་མི་བྱེད་པ་དང་། སེམས་མི་དགེ་བའི་བསམ་པ་མེད་པ་དང་། དོན་ མེད་པའི་གཡེང་བ་ལ་མི་སེམས་པ་དང་།འདུས་བྱས་ཀྱི་དགེ་བ་ཆེད་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་། གྲོགས་ཅི་ཡང་མི་འགོག་པ་དང་། ཟས་ལ་འདུན་པ་མེད་པ་ལ་སོགས་པ་དང་། བབ་ཆོལ་གྱི་ལས་མི་བྱེད་པ་དང་། ཁེ་དང་རེ་བ་མེད་པ་དང་། རྩོད་པ་མེད་པ་དང་། ལེ་ལོ་མེད་པ་དང་བསམ་གཏན་ གྱི་ལས་ལས་གཞན་སྤྲོ་བ་དང་དུ་མི་བྱེད་པ་དང་།ཚུལ་འཆོས་དང་ཁ་གསག་དང་། སྒྱུ་དང་གཡོ་ལ་སོགས་པ་དང་བྲལ་བ་ནི་ཞི་གནས་ཀྱི་རྟགས་སུ་ཤེས་པར་བྱའོ། །ལྷག་མཐོང་གི་རྟགས་ནི་མངོན་པར་ཤེས་པ་ལ་སོགས་པའོ། །འདི་ནི་རེ་ཞིག་བསམ་གཏན་གྱི་ཆོ་གའི་ཐབས་མདོར་ བསྡུས་པའོ།།ལེགས་པའི་དོན་ཆེན་ཀུན་སྟོན་རྒྱལ་བ་ཡིས་ནི་ལེགས་གསུངས་པ། །མི་ཕམ་མགོན་པོས་མ་ནོར་བ་ལ་ལེགས་བཀོད་རང་གི་བློས། །ལྗགས་ཀྱི་རྩེར་སྟོན་ཡེ་ཤེས་སྤྱན་གྱིས་གཟིགས་ཏེ་འགྲོ་ལ་ཕན་དོན་དུ། །ལེགས་འོངས་མ་ནོར་དོན་རྣམས་ཇི་ལྟར་གསལ་བར་བཀོད་ པ་ཡིན།།འཇིག་རྟེན་ན་ནི་བླུན་པོ་ནོར་བུ་སྟོར་ལ་འགྱོད་པ་མེད་པ་བཞིན། །རྨོངས་པ་དག་ནི་སྡོམ་བྲལ་བས་མ་གཏན་དག་ལ་མི་གནས་ཏེ། ཆོས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང་རང་འདོད་ཡུལ་འགྱུར་མི་དགའ་བག་ཀྱང་མེད། །དམྱལ་ཁམས་ན་ཡང་ཆོས་ཀྱི་སྙིང་པོ་ལ་སྨོད་བསྟན་ མིན་ཏེ།།རྫོགས་སངས་རྒྱས་ཀྱིས་ལེགས་གསུངས་སྨད་པའི་གང་ཟག་ལ། ཀུན་ཏུ་དོན་སྟོན་སྨད་གྱུར་སྐྱེ་བོ་བདུད་དུ་རིག་པར་བྱ། །ཉི་མིའི་དཀྱིལ་འཁོར་པད་མས་ཁ་བྱེ་ཇི་བཞིན་དུ། ལེགས་གསུངས་སྙིང་པོ་དཔག་མེད་སངས་རྒྱས་སྤྱོད་ཡུལ་ལོ། ། བསམ་ ་གཏན་གྱི་སྒྲོན་མ་ཞེས་བྱ་བ་རྣལ་འབྱོར་པ་མིག་གི་སྙིང་པོ་སློབ་དཔོན་འཕགས་པ་ཐོགས་མེད་ཀྱིས་མཛད་པ་རྫོགས་སོ།

什么是分类？如是，止有三种：即学习的止、熟练的止和现前的止。即使努力也不清晰、不努力也不清晰、努力则清晰不努力则不清晰、两者都清晰，依次是如此。
什么是观？因的观察、学习和现前，即是遍观察、反复思维观察和如实了知。
什么是其修习？即止观不二。
什么是其果？即功德的一分。
对于具有止的补特伽罗，由何如何遍观察？如是依据标志而观察：即其标志是无忿怒、无嗔恨、无我慢、无执著财物地域亲友、具有禅定而对他人心生随喜、乐于寂静处、赞叹寂静处于他人、宣说乐于寂静处的功德、不住于众中而视之为过患、不亲近恶友、乐于亲近善友、长时禅修、身无损害、身不作粗暴行为、身无不善、语不说粗暴语言、心无不善意念、不思维无义散乱、不刻意造作有为善法、不阻碍任何友伴、无贪著饮食等、不做轻率之事、无利养期待、无诤论、无懈怠、除禅修事业外不乐于其他、远离伪装、谄媚、欺诈、虚伪等，应知这些是止的标志。
观的标志是神通等。
这是暂时略说禅定仪轨方便。
善说一切广大义利的佛陀所善说，无能胜怙主以无误智慧善加安立，以舌尖显示智慧眼观照为利益众生，善来无误诸义如实明显安立。
如世间愚者遗失珍宝而无悔意，愚痴之人由于破戒而不住于正法中，以法傲慢随自意转无有惭愧，即使在地狱中也不诽谤正法要义。
对于诽谤圆满佛陀善说的补特伽罗，普遍宣说义理的诽谤者应知是魔。如日轮令莲花开放一般，善说要义是无量佛陀的行境。
《禅定明灯》瑜伽师目精进论师圣者无著所造圆满。
